Ze sztuką nowoczesną nie zawsze mi po drodze, uznałem więc że będę dobrym odbiorcą do przetestowania książki, która ma ją przybliżać. Will Gompertz stworzył coś w rodzaju przewodnika, pokazując nie tylko na mapie czasu kolejne nurty i twórców, ale i zarysowując relacje między nimi, inspiracje lub też jakąś formę dialogu. I choć w uproszczeniu rzeczywiście można by to sprowadzić do potocznego określenia "im dziwniej tym lepiej", to podróż przez kolejne wystawy, manifesty i szukanie coraz odważniejszej formy wyrazu, ma w sobie coś naprawdę fascynującego. Widzimy bowiem że to nie tylko wyścig "będę pierwszy", który na coś wpadł, ale rzeczywiści poszukiwania sposobu na poruszenie odbiorców. Odwzorowanie rzeczywistości zostało odrzucone jako nudne, zbyt klasyczne, niewiele wnoszące, teraz liczyła się wyobraźnia, zaskoczenie widza, połączenia które zostaną zapamiętane. Trudno powiedzieć czy to od początku była jedynie forma buntu wobec podejścia klasycystycznego, narzucania sposobu opowiadania o rzeczywistości, czy też próba odpowiedzi na zmieniający się świat wokół. Dziś żartuje się, że żeby zostać artystą sztuki nowoczesnej nie trzeba nic umieć, te dzieła jednak długo raczej nie przetrwają w pamięci, zostanie w niej coś co rzeczywiście porusza.
Czytałem z uwagą, próbując zrozumieć, często wyszukując też dzieła, których akurat nie pokazał Gompertz (choć reprodukcji tu bardzo wiele) i...
No cóż, może trochę lepiej rozumiem argumentację, uzasadnienie czemu akurat tak, choć nadal nie mogę powiedzieć by to przekładało się na moje odczucia. To mocno subiektywne - albo coś się podoba albo nie i jeżeli do jakiegoś dzieła musisz mieć instrukcję obsługi, to robi się dziwnie. Czyż jednak nie jest podobnie nawet przy dziełach najbardziej znanych - ich historia która się za nimi kryje, życiorys artysty, często ma wpływ na to że doszukujemy się czegoś więcej, że spędzamy więcej czasu kontemplując je i analizując. Może właśnie tu leży wartość tej książki - nie tyle w wyłożeniu tego "co artysta chciał powiedzieć", ale pokazaniu pewnego kontekstu w jakim tworzył/a.
Fascynujące jest obserwowanie jak leżące u samego początku sztuki nowoczesnej odrzucenie realizmu, rozmywanie kształtów, zmienianie kolorów, przekształca się potem w coraz odważniejsze wizje - rozczłonkowanie brył, czy rozmywanie kształtów aż po nadawanie przedmiotom zupełnie innych znaczeń. To podróż od impresjonizmu, przez kubizm, fowizm, prymitywizm, sztukę abstrakcyjną... Świetna lekcja historii, bo przecież wciąż ważne jest tło i twórce po wielokroć odnosili się nie tylko do własnych doświadczeń, ale i do przemian społecznych, do tego jak zmienia się świat. No i wreszcie przestaje to być rozrzuconą garścią jakichś nawiedzeńców, a wyraźnie widzimy inspiracje lub próby podjęcia dialogu. Kto się z kim znał, kto kogo oglądał i jak komentował - to przecież wszystko potem wpływa na to że zestawiając te prace, patrzymy na nie trochę inaczej.
To nie książka jedynie dla znawców sztuki nowoczesnej - wręcz przeciwnie, to pozycja dla każdego, by choć trochę zrozumieć jej fenomen. Choć płacenia za nią milionów ja dalej nie rozumiem.
Zaczyna się od opowiedzenia o słynnym żarcie Marcela Duchampa, który wziął zwyczajny pisuar, nadał mu tytuł „Fontanna” i wystawił jako dzieło sztuki. Ale to dopiero początek historii, który prowadzi nas do ponownego zadania sobie pytania: co jest dla nas sztuką a co nie, kiedy ona się zaczyna i czy można ją zamykać w ramach obrazu. A jeżeli zaczniecie mieć wątpliwość i mimo sceptycyzmu z ciekawością zaczniecie się przyglądać pewnym dziełom, autor pewnie będzie z tego powodu przeszczęśliwy, bo też taki miał cel - pokazać że sztuka nowoczesna pozwoliła na nowo przedefiniować to co może sztuką być.
Napisane lekkim językiem, z pasją i humorem, ze sporą ilością zdjęć, cytatów, wskazywania konkretnych tropów do dalszego sprawdzenia - czy muszę dodawać że polecam!
Wady? No może czasem by się chciało więcej o samych dziełach, a nie o artystach i ich życiorysach. No i chciałoby się jeszcze więcej zdjęć.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz